Het verschil tussen IE3, IE4 en IE5 uitgelegd
Onlangs kregen we de vraag om een defecte motor te vervangen.
Zoals zo vaak kwam het gesprek al snel op de aankoopprijs van de nieuwe motor. Logisch natuurlijk. Een motor van enkele tientallen kilowatt is geen impulsieve aankoop.
Toch stellen we dan vaak dezelfde vraag terug:
“Hoeveel uur draait deze motor per jaar?”
En dan wordt het meestal even stil.
Want de aankoopprijs is vaak niet de belangrijkste kost.
Bij veel industriële motoren vertegenwoordigt de aankoopprijs uiteindelijk maar een fractie van wat de motor tijdens zijn levensduur aan energie verbruikt. Sommige motoren verbruiken gedurende hun levensduur zelfs een veelvoud van hun aankoopwaarde aan elektriciteit.
De echte kost zit vaak in de stroom die de motor de komende tien tot vijftien jaar zal verbruiken.
En net daar zien we vandaag nog veel misverstanden.
De duurste motor is niet altijd de meest kostelijke
Veel bedrijven vergelijken motoren op basis van de prijs op de offerte.
Dat lijkt logisch. Maar bij een motor die duizenden uren per jaar draait, vertegenwoordigt de aankoopprijs vaak slechts een klein deel van de totale levenscycluskost. Een elektromotor zet elektrische energie om in mechanische energie. Daarbij gaat altijd een deel verloren onder de vorm van warmte.
Hoe efficiënter de motor, hoe minder energie verloren gaat.
Om die efficiëntie te vergelijken, werden internationaal verschillende rendementsklassen vastgelegd:
- IE1 = Standard Efficiency
- IE2 = High Efficiency
- IE3 = Premium Efficiency
- IE4 = Super Premium Efficiency
- IE5 = Ultra Premium Efficiency
Binnen Europa zijn IE1- en veel IE2-motoren ondertussen verleden tijd voor nieuwe industriële toepassingen.
Vandaag zijn IE3 en IE4 de meest voorkomende keuzes. IE5 duikt steeds vaker op in installaties waar energieverbruik een belangrijke rol speelt.
Wat is een IE3-motor?
Een IE3-motor wordt vandaag nog steeds beschouwd als de industriële standaard. Voor veel toepassingen is dit een uitstekende keuze. De motor biedt een hoog rendement, is breed beschikbaar en vraagt doorgaans een beperkte investering. Voor bedrijven die een defecte motor moeten vervangen, is IE3 vaak het vertrekpunt van de vergelijking.
Maar dat betekent niet automatisch dat het ook de beste keuze is.
Wanneer kies je voor een IE4-motor?
Bij een IE4-motor stijgt het rendement nog verder. Op papier lijkt dat verschil vaak beperkt. In de praktijk kan het echter een aanzienlijke energiebesparing opleveren.
Vooral wanneer:
- de motor veel uren draait;
- de belasting vrij constant is;
- het vermogen groter wordt;
- de elektriciteitsprijs hoog ligt.
Daarom zien we IE4 vandaag steeds vaker terugkomen bij ventilatoren, pompen, compressoren en transportinstallaties die quasi continu draaien.
Wat is een IE5-motor?
IE5 is momenteel de hoogste efficiëntieklasse die voor veel industriële toepassingen commercieel beschikbaar is.
Vaak gaat het om geavanceerde motorconcepten, zoals permanentmagneetmotoren of synchroonreluctantiemotoren.
Deze motoren halen nog hogere rendementen en zijn vooral interessant wanneer:
- installaties zeer veel bedrijfsuren maken;
- energiekosten een grote impact hebben;
- duurzaamheid een belangrijke doelstelling is;
- frequentieregelaars toegepast worden.
De investering ligt hoger dan bij een klassieke IE3-motor, maar in bepaalde situaties kan de terugverdientijd verrassend kort zijn.
Hoe bereken je de terugverdientijd van een hoogrendementsmotor?
Laten we een motor bekijken die veel voorkomt in industriële toepassingen:
- Vermogen: 30 kW
- Bedrijfsuren: 6.000 uur per jaar
- Belasting: 100%
- Elektriciteitsprijs: € 0,20 per kWh
Stel dat een IE3-motor een rendement heeft van ongeveer 93,6% en een vergelijkbare IE4-motor ongeveer 95,5%.
| Energieverbruik IE3 Benodigde elektrische input: 30 kW ÷ 0,936 = 32,05 kW Jaarverbruik: 32,05 × 6.000 = 192.300 kWh Jaarlijkse energiekost: 192.300 × € 0,20 = € 38.460 | Energieverbruik IE4 Benodigde elektrische input: 30 kW ÷ 0,955 = 31,41 kW Jaarverbruik: 31,41 × 6.000 = 188.460 kWh Jaarlijkse energiekost: 188.460 × € 0,20 = € 37.692 | Het verschil Besparing per jaar: € 768 Over vijftien jaar: € 11.520 |
En dat is voor één enkele motor.
In een productieomgeving met tientallen motoren worden die bedragen plots een stuk interessanter.
IE3, IE4 of IE5 in het kort
- IE3 is voor veel industriële toepassingen nog steeds een uitstekende standaardkeuze.
- IE4 wordt vaak interessant wanneer een motor veel bedrijfsuren maakt.
- IE5 is vandaag de hoogste efficiëntieklasse die voor veel industriële toepassingen breed commercieel beschikbaar is.
- De juiste keuze hangt altijd af van vermogen, belasting, bedrijfsuren en energiekost.
- Niet elke oude motor moet vervangen worden. In sommige situaties blijft reviseren de meest verstandige keuze.
- Ondertussen wordt er binnen de sector ook al gekeken naar toekomstige efficiëntieklassen zoals IE6, al bevindt die ontwikkeling zich voorlopig nog vooral in een technische en normatieve context.
Wanneer vervangen en wanneer reviseren?
Dat is misschien wel de belangrijkste vraag.
Want een nieuwe IE4- of IE5-motor plaatsen is niet altijd de juiste keuze.
Soms is de bestaande motor technisch nog perfect herstelbaar en economisch interessanter om te reviseren.
Andere keren toont een eenvoudige berekening aan dat een moderne hoogrendementsmotor zichzelf relatief snel terugverdient.
Daarom kijken we bij AMR niet alleen naar de defecte motor op zich.
We bekijken het volledige plaatje:
- vermogen;
- belasting;
- bedrijfsuren;
- energiekost;
- verwachte levensduur;
- herstelkost;
- investeringskost.
Pas dan kun je een gefundeerde beslissing nemen.
De goedkoopste motor bestaat niet
De motor met de laagste aankoopprijs lijkt vaak de voordeligste keuze.
Maar wanneer die motor de komende vijftien jaar duizenden uren draait, vertelt de energiefactuur meestal een heel ander verhaal.
Daarom kijken wij liever naar de totale kost over de volledige levensduur.
Want uiteindelijk koop je geen motor voor vandaag.
Je koopt een motor voor de volgende tien tot vijftien jaar.
Vandaag zijn IE3, IE4 en steeds vaker IE5 de logische gespreksonderwerpen. Tegelijk kijken fabrikanten en de sector al verder richting IE6 en nog hogere efficiënties.
Dat betekent niet dat elke installatie morgen vervangen moet worden. Wel dat energieverbruik een steeds grotere rol zal spelen bij de keuze tussen reviseren, vervangen of investeren in een nieuw motortype.
En dan wordt rendement plots een stuk interessanter.
#DeAandrijfspecialisten
